Д. Ганбаяр

Өөрийгөө танилцуулж, энэ салбарыг ойлгомжтой тайлбарлана уу.: Намайг Д. Ганбаяр гэдэг. 20 гаруй жил МУИС-ийн Хууль зүйн сургуулийн Нийтийн удирдлагын тэнхимд багшилж байна. Нийтийн удирдлага гэдэг нь үзэг бичиг, танхимд суух мэргэжил биш — төр юу хэрхэн шийддэг, мөнгө нь хаашаа явдаг, яагаад зарим шийдвэр хэрэгжихгүй байдгийг тайлбарладаг шинжлэх ухаан. Хууль, эдийн засаг, социологи, менежмент гэсэн дөрвөн салбарын нийлбэр гэж хэлж болно. Оюутан манай хөтөлбөрөөр төрийн байгууллага юугаар удирдаж, яаж төлөвлөдөг, ямар хуультай ажилладагийг суралцана.
Ямар оюутан энэ мэргэжилд амжилт гаргадаг вэ?: Хамгийн чухал нь нийгэмд өвчилсөн хүн. Гудамжинд яваад 'яагаад энэ зам засагдаагүй юм бэ, яагаад энэ хөтөлбөр ажиллахгүй байгаа юм бэ' гэж байнга боддог хүн. Хоёрдугаарт, өгүүлбэрээ цэгцтэй бичдэг, өөрийн бодлоо амаар хэлж чаддаг хүн — манай салбарын гол багаж хэрэгсэл бол бичиг баримт, илтгэл. Гуравдугаарт, тооноос айдаггүй хүн. Төсөв, статистик, судалгааны арга зүй гэсэн хичээлүүд байхгүй бол ахисан зиндаанд гарч чадахгүй. Сөрөг шүүмжлэлд тэсвэртэй байх нь бас чухал — төрийн албанд ажиллахад өөрийн бичсэн зүйлд шүүмж хүлээж авах үе олонтаа.
Оюутнууд энэ мэргэжлийг юу гэж буруу төсөөлдөг вэ?: Хамгийн их андуурддаг зүйл бол 'удирдлага гэдэг нь дарга болох гэсэн үг' гэж бодох явдал. Бодит байдалд төгсөөд эхний 3-5 жилдээ хэн ч удирдагч биш — тайлан бичнэ, мэдээллийн сан бөглөнө, хурлын тэмдэглэл хөтөлнө. Тэр үе нь сургуульдаа суралцсан теорийг бодит амьдралтай нийлүүлж сурч байгаа үе гэж ойлгох хэрэгтэй. Өөр нэг андуурал бол цалингийн тухай. Нийтийн албаны цалин хувийн хэвшлийн дээд зиндааны компаниас доогуур байдгийг эхнээсээ мэдэж байж орох хэрэгтэй. Гэхдээ тогтвортой, нийгмийн даатгал нь төлөгдсөн, сургалт боломж бүхий ажил гэдгийг хэлэхэд зарим оюутанд таалагддаг.
Хичээлүүд нь юу юу байдаг вэ? Аль нь нь хамгийн хэцүү байдаг бэ?: Эхний жилүүдэд суурь хичээлүүд: нийтийн удирдлагын онол, нийгэм-улс төр, эдийн засгийн үндэс. Дунд дамжаандаа Төрийн албаны тухай хууль, Төсвийн бодлого, Төрийн бодлого шинжилгээ, Хүний нөөцийн удирдлага, Хот болон бүс нутгийн удирдлага гэх мэт. Хамгийн хэцүү нь судалгааны арга зүй, статистик. Оюутнуудын 30-40 орчим хувь нь энэ хичээл дээрээ тэнийддэг. Гэтэл төрийн бодлогыг үнэлж дүгнэхдээ тоо мэдэхгүй бол зөвхөн сэтгэгдэл хэлдэг хүн болж хоцорно.
Салбар 10 жилийн дараа хэрхэн өөрчлөгдөх вэ?: Цахим засаглал л гол болно. e-Mongolia систем нь хэрэглэгчийн төлөөс илүү дотоод ажлын урсгалыг өөрчилж байна. Ирээдүйд өгөгдөлд (data) суурилсан шийдвэр гаргалт, хиймэл оюуныг төрийн үйлчилгээнд ашиглах нь өргөн тархана. Тиймээс дата шинжилгээ, англи хэл, эрх зүйн үндэс гэсэн гурвыг давхар сурсан хүн 10 жилийн дараа хамгийн хүссэн ажлын байртай байх болно. Төрийн албаны шалгалт илүү өрсөлдөөнтэй болно гэдгийг ч хэлэхэд болно — элсэгчид үүнийг урьдчилан бэлдсэн байж.
Элсэхээсээ өмнө юу хийж бэлдэх вэ?: Нэгдүгээрт, өдөр тутамдаа мэдээ унших дадалтай болох — Засгийн газрын хэрэгжилтийн хөтөлбөр, Төрийн албаны зөвлөлийн сайт, e-Mongolia-ийн шинэ үйлчилгээ гэх мэт. Хоёрдугаарт, сайн дурын ажил хийх — сум, дүүргийн ИТХ-ын дэмжлэгтэй залуучуудын хөтөлбөр, ТББ-ын хөтөлбөрт оролцоод төрийн байгууллага юу хийж байгааг нүдээр харах. Гуравдугаарт, ЭЕШ-ийн хувьд математик, нийгэм, монгол хэл гэсэн хичээлүүдээр өгвөл манай хөтөлбөрт элсэх боломж өргөн байдаг. Мөн өөрөөсөө нэг асуулт асууж байж элсээрэй: 'Би энэ ажлыг нийтэд тусахаар хийж байна уу, эсвэл байр сууриа эрхэмлэж байна уу?' Хоёрдугаарын сэтгэлээр орохоор удахгүй уурсан, шантарсан ажилтан болно.
Төгсөгчид ямар ажлын байранд орж байна вэ?: Төрийн албаны нээлттэй шалгалтад бэлдээд Засгийн газрын хэрэгжилтийн агентлаг, аймаг, сумын ЗДТГ, хот төлөвлөлтийн газар, ХАА-н хэлтэс, НБГ, Нийгмийн хамгааллын салбар гэх мэтэд орох нь их. Зарим нь магистр дээшлүүлээд багш, судлаач болдог. Өөр нэг том чиглэл бол хөгжлийн байгууллагын төслүүд — АДБ, НҮБ-ын ХХБ-ын нутгийн зөвлөх, хөтөлбөрийн ажилтан гэх мэт. Төрийн албаны туршлага + англи хэлтэй бол тэнд ажиллах боломж маш өргөн нээгддэг.
Дахин сонгох боломж байсан бол энэ мэргэжлийг сонгох уу?: Тийм, дахин сонгоно. Хүүхэд насаасаа хойш өөрийн амьдралын зорилго нь нийтэд ашиг тустай ажиллах гэсэн санаатай байсан тул хожим ч ямар ч салбар руу шилжихгүй байх байх. Цалин хувьд баяр хангалуун бус байж болно, харин багшлах үедээ оюутнуудаа хөтөлбөрийн судалгаанд оруулж, төрийн албанд ажилладаг төгсөгчдийн амжилтыг харахдаа би маш их баяртай байдаг.

Шинэчилсэн: 2026.08.01

Хариултууд нь форматыг харуулах жишээ агуулга — бодит ярилцлагаар солигдоно.

Ярилцлага

Ярилцлагад нийтлэг тавигддаг асуултууд

Ур чадварын хүрээ

Дотоод зөвлөмж ба нэр томьёо